Zıt(Karşıt) Anlamlı Sözcükler

 

Anlamca birbirinin tersi olan, birbirinin tam olarak karşısında yer alan kelimelere denir. Türkçede her sözcüğün zıt anlamlısı yoktur. Zıt anlamlılık özelliği genellikle sıfatlar ve zarflar için geçerlidir.

Örnekler:

acı        X   tatlı                                   siyah X beyaz

ileri       X   geri                                  ak X kara

git-        X   gel-                                  iyi X kötü

uzun     X   kısa                                  cimri X cömert

gündüz X   gece                                 aç X tok

siyah    X   beyaz                               dar X geniş

giriş      X   çıkış                                 inmek X çıkmak

alt         X   üst                                    en X boy

sıcak    X   soğuk                                güzel X çirkin

yavaş   X   hızlı                                   bencil X fedakar

sağ       X   sol                                     ağlamak X gülmek

fakir      X   zengin                             pahalı X ucuz

çirkin    X   güzel                                yakın    X   uzak

uzak X yakın                                      gece X gündüz

acemi X usta                                      açık X kapalı

kalın X ince                                        kolay X zor

ileri X geri                                          uzun X kısa

tümsek X çukur                                şişman X zayıf

varsıl X yoksul                                   temiz X pis

aydınlık X karanlık                           ağır X hafif

az X çok                                               itmek X çekmek

ön X arka                                            duru X bulanık

basit X karmaşık                               dev X cüce

savaş X barış                                      açık X koyu

neşe X keder                                      ucuz X pahalı

Bir sözcüğün zıddı cümleye göre farklılık gösterebilir.

  • Açık balkonun önüne iki tane güvercin kondu.

Bu cümledeki “açık” sözcüğünün karşıtı “kapalı”dır.

  • Üzerinde açık yeşil bir kıyafet vardı.

Bu cümledeki “açık” sözcüğünün karşıtı “koyu”dur.

Bir sözcüğün olumsuzu, o sözcüğün zıt anlamlısı demek değildir. Olumsuzlukta sözcüğün kendisi değişmez, sadece ek alır. Zıtlıkta ise sözcük değişmek zorundadır.

Örnekler:

gelmek – gelmemek (olumsuzu)
gelmek – gitmek (zıt anlamlısı)

kirli – kirsiz (olumsuzu)
kirli – temiz (zıt anlamlısı)

almak – almamak (olumsuzu)
almak – vermek (zıt anlamlısı)

Sözcüklerin karşıt anlamlı olabilmesi için her ikisinin de gerçek ya da mecaz anlamlı olması gerekir.

  • Bu ev babasından kalan acı hatıralarla doluydu.
  • Cumartesi günü babamın yaptığı yemek çok tatlıydı.

Yukarıda yer alan iki cümleyi incelediğimiz zaman cümlelerde yer alan “acı” ve “tatlı” sözcükleri zıt (karşıt) anlamlı sözcükler değildir. Çünkü “acı” sözcüğü mecaz anlamıyla, tatlı sözcüğü de gerçek anlamıyla kullanılmıştır.

 

 

 

“ZIT(KARŞIT) ANLAMLI SÖZCÜKLER” KONU ANLATIMINI PDF OLARAK İNDİR.

Yorum Yap!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.