Boşlukta yer kaplayan hacmi ve kütlesi olan her şeye madde denir. Maddeler doğada katı, sıvı ve gaz halinde bulunurlar.
Hal Değişimi
Maddelerin ısı alarak ya da ısı vererek bir hâlden başka bir hâle geçmelerine denir. Erime, donma, buharlaşma, yoğuşma, kırağılaşma ve süblimleşme hal değiştirme olaylarıdır.
Erime: Katı haldeki maddenin çevresinden ısı alarak sıvı hale geçmesine denir. Erime sırasında madde dışarıdan ısı aldığı için ortamın sıcaklığı azalır. Erime sırasında saf maddelerin sıcaklığı değişmez.
- Dondurmanın yazın erimesi
- Mumun erimesi
- Margarinin tavada erimesi
- Meyve suyu gibi içeceklerin içine attığımız buz parçalarının belirli bir süre sonra erimesi.
Donma: Sıvı haldeki maddenin çevresine ısı vererek katı hale geçmesine denir. Donma sırasında madde dışarıya ısı verdiği için ortamın sıcaklığı artar. Donma sırasında saf maddelerin sıcaklığı değişmez.
- Kışın akarsu yüzeylerinin donması
- Buzdolabına konulan suyun donması
Buharlaşma: Sıvı haldeki maddenin çevresinden ısı alarak gaz haline dönüşmesine denir. Buharlaşma sırasında madde dışarıdan ısı aldığı için ortamın sıcaklığı azalır.
Buharlaşma sıvı yüzeyinde olur.
Buharlaşma her sıcaklıkta olur, bu yüzden soğuk havada bile çamaşırlarımız kurumaktadır.
Sıcaklık arttıkça buharlaşma hızı da artar. Örneğin güneş alan bir yere asılan çamaşırlar daha çabuk kurumaktadır.
- Suyun, su buharı haline gelmesi
- Elimize dökülen kolonyanın buharlaşması
- Yaz aylarında göllerdeki suların azalması
- Islak çamaşırların kuruması
- Yazın denizden çıkan kişinin üşümesi
- Ateşi olan kişinin alnına ıslak bez konulması
Kaynama: Çevresinden ısı alan sıvıların her noktadan hızlı bir şekilde buharlaşması olayıdır.
Buharlaşma ve Kaynama Arasındaki Farklar
Yoğuşma: Gaz haldeki maddenin çevresine ısı vererek sıvı hale geçmesine denir. Yoğuşma sırasında madde dışarıya ısı verdiği için ortamın sıcaklığı artar. Yoğuşma sırasında saf maddelerin sıcaklığı değişmez.
- Yağmurun yağması.
- Su buharının tekrar su haline dönüşmesi
- Soğuk havada evimizdeki camların buğulanması
- Buzdolabından çıkarılan şişenin yüzeyinin buğulanması
Süblimleşme: Katı haldeki maddenin çevresinden ısı alarak sıvı hale geçmeden direkt gaz hale geçmesine denir. Süblimleşme sırasında madde dışarıdan ısı aldığı için ortamın sıcaklığı azalır.
- Kuru buzun doğrudan gaz haline geçmesi
- Dolapta giysilerin arasına ya da tuvaletlerde koku giderme amaçlı kullanılan naftalinin katı hâlden direkt gaz hâl geçmesi.
Kırağılaşma: Gaz haldeki bir maddenin çevresine ısı vererek sıvı hale geçmeden direkt katı hale geçmesine denir. Kırağılaşma sırasında madde dışarıya ısı verdiği için ortamın sıcaklığı artar.
- Kışın havadaki su buharının aniden katılaşıp kırağıya dönüşmesi.