Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler
Elektriksel Direnç
- Maddelerin elektrik enerjisinin iletimine karşı gösterdiği zorluğa elektriksel direnç adı verilir.
- Elektriksel direncin birimi “ohm”dur ve direnç “Ω” sembolü ile gösterilir.
- Direnç “R” Harfi ile gösterilir.
Elektriksel Direncin Bağlı Olduğu Faktörler
Elektriksel Direnç; iletken telin uzunluğuna, kesit alanına(kalınlık) ve cinsine bağlıdır.
İletken Telin Uzunluğu
İletken telin uzunluğu artarsa elektriksel direnci de artar, İletken telin uzunluğu azalırsa elektriksel direnci azalır. İletken telin uzunluğu ve elektriksel direnç doğru orantılıdır.
Özdeş devrelerin test uçlarına bağlanan cinsleri ve dik kesit alanları aynı olan tellerden uzun telin elektriksel direnci kısa telin elektriksel direncine göre daha fazladır. Bu yüzden kısa iletken telin kullanıldığı devredeki ampul, uzun telin kullanıldığı devredekine göre daha parlak ışık verir.
İletken Telin Kesit Alanı (kalınlık)
İletken telin kesit alanı artarsa elektriksel direnci azalır, İletken telin kesit alanı azalırsa elektriksel direnci artar. İletken telin kesit alanı ve elektriksel direnç ters orantılıdır.
Özdeş devrelerin test uçlarına bağlanan cinsleri ve uzunlukları aynı olan tellerden dik kesit alanı küçük telin elektriksel direnci dik kesit alanı büyük telin elektriksel direncine göre daha fazladır. Bu yüzden dik kesit alanı büyük iletken telin kullanıldığı devredeki ampul, dik kesit alanı küçük iletken telin kullanıldığı devredekine göre daha parlak ışık verir.
İletken Telin Cinsi
Her maddenin elektrik enerjisine karşı gösterdikleri zorluk yani elektriksel direnç birbirinden farklıdır. Bu yüzden iletken telin cinsi değiştikçe elektriksel direnci de değişir.
Metallerin elektriksel direnci, en düşükten (en iyi iletken) en yükseğe (en az iletken) doğru genellikle gümüş, bakır, altın, alüminyum, tungsten, çinko, nikel, demir, kalay, kurşun şeklinde sıralanır. Gümüş en düşük dirence sahip metal iken, bakır maliyet avantajı nedeniyle en yaygın kullanılan düşük dirençli metaldir.
Özdeş devrelerin test uçlarına bağlanan uzunlukları ve dik kesit alanları aynı, cinsleri farklı tellerin elektriksel dirençleri de farklıdır. Aynı uzunluğa ve aynı dik kesit alanına sahip demir telin elektriksel direnci, bakır telin elektriksel direncine göre daha fazladır. Bu yüzden bakır telin kullanıldığı devredeki ampul, demir telin kullanıldığı devredeki ampule göre daha parlak ışık verir.
Ampul Bir Dirençtir
Ampulün içinde çok ince ve direnci yüksek bir tel (filaman) bulunur. Filaman çoğunlukla yüksek dirençli tungsten metalinden yapılır. Tungsten metalinin erime noktası çok yüksektir. Elektrik enerjisi, ampulün içindeki bu iletken telden geçer. Bu direnç, elektrik enerjisinin bir kısmını ısıya dönüştürür. Böylece iletken tel ısınır ve ışık yaymaya başlar.
Reosta (Değişken Direnç)
Bir elektrik devresindeki direnç büyüklüğünü ayarlamak için reosta (değişken direnç) adı verilen devre elemanı kullanılır. Reosta, devre üzerinde oluşturmak isteğimizi elektriksel direnci artırmaya veya azaltmaya yarar sağlayan aletlerdir.
Şeması verilen devrede anahtar kapatılıp reosta sürgüsü 1 yönünde hareket ettirilirse elektriksel direnç artar. Bu nedenle ampul parlaklığı azalır. Reosta sürgüsü 2 yönünde hareket ettirilirse elektriksel direnç azalır. Bu nedenle ampul parlaklığı artar.
Günlük hayatımızda kullandığımız pek çok elektronik araçta reosta sistemi bulunmaktadır. Ütünün ısısını artırıp azaltan, fırının sıcaklığını değiştiren, televizyonun sesini açıp kapatan sistemlerde reosta bulunur.
“Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler” Konu Anlatımını İndir.
