Maddenin Tanecikli Yapısı
Madde
- Kütlesi ve hacmi olan her şeye madde denir.
- Maddeyi oluşturan ve maddenin özelliğini gösteren en küçük yapı taşına maddenin taneciği(atom) denir.
- Maddeler dışarıdan bakılınca bütünmüş gibi gözükse de tüm maddeler taneciklerden oluşur.
- Maddenin taneciklerden oluşmasının yanı sıra tanecikleri arasında da maddenin cinsi ve fiziksel haline bağlı olarak boşluklar bulunmaktadır.
- Madde tanecikleri hareket halindedir. Maddenin fiziksel hâline bağlı olarak taneciklerin hareketleri de farklılık gösterir. Katı, sıvı ve gaz halinde bulunan madde taneciklerinin bulundukları yerde yaptıkları harekete titreşim hareketi Sıvı veya gaz halinde bulunan maddelerin tanecikleri birbiri üzerinde kayarak öteleme hareketi(yer değiştirme) yaparlar. Bu sayede sıvılar ve gazlar akışkanlık özelliği kazanırlar. Ayrıca sıvı ve gaz halde bulunan maddelerin taneciklerinin kendi etrafında yaptığı dönme hareketi vardır.
Katılar
- Kalem, silgi, demir, pencere, kapı gibi maddeler katı maddelere örnektir.
- Maddenin en düzenli halidir.
- Belirli bir hacmi ve belirli bir şekli vardır.
- Tanecikler arasındaki boşluk çok azdır.
- Tanecikler birbirine çok yakın ve temas halindedir.
- Katıların tanecikler arasındaki boşluk çok az olduğu için sıkıştırılamaz.
- Tanecikleri sadece titreşim hareketi yapar.
Sıvılar
- Zeytinyağı, su, kolonya, kola gibi maddeler sıvı maddelere örnektir.
- Katılara göre daha az düzenli, gazlara göre daha düzenli bir haldedir.
- Belirli bir hacmi vardır ama belirli bir şekli yoktur, bulundukları kabın şeklini alır.
- Tanecikler arası boşluk katılara göre fazla, gazlara göre azdır.
- Tanecikler birbirine temas halindedir.
- Sıvıların tanecikleri arasındaki boşluk katılara bir miktar fazla olsa da sıvılarda sıkıştırılamazlar.
- Tanecikleri titreşim, öteleme, dönme hareketi yaparlar.
Gazlar
- Su buharı, oksijen, karbondioksit gibi maddeler gaz maddelere örnektir.
- Maddenin en düzensiz halidir.
- Belirli bir hacmi ve belirli bir şekli yoktur.
- Tanecikler arasında boşluk fazladır. Tanecikler birbirinden bağımsız haldedir.
- Gazların tanecikler arasındaki boşluk çok fazla olduğu için sıkıştırılabilir.
- Tanecikleri titreşim, öteleme, dönme hareketi yaparlar.
Maddenin Taneciklerden Oluştuğunu Gösteren Olaylar
Parfüm kokusunun yayılması: Tanecikler havada yayılır ve koku tüm odaya dağılır
Şeker ve tuzun suda çözünmesi: Tanecikler suya karışır ve tadını her yerde alırız.
Mürekkebin suda dağılması: Mürekkep suya damlatıldığında her yere yayılır.
Gazların sıkışabilmesi: Şırınganın uç kısmını elimizle kapatıp, şırıngaya baskı uyguladığımız zaman şırınga içindeki havanın sıkıştığını görebiliriz.
