Boşaltım Sistemi

 

Hücrelerde sindirim, solunum gibi yaşamsal faaliyetler sonucunda oluşan atık maddelerin vücuttan atılmasına boşaltım denir.

Atık maddelerin vücuttan atılmasını sağlayan sisteme ise boşaltım sistemi denir.

Boşaltım sistemi organları

Boşaltım sistemi organları sırasıyla böbrek, üreter, idrar kesesi ve üretradan oluşur.

Böbrekler:

  • Karın boşluğunda, belimizin iki yanında bulunur.
  • Şekil olarak fasulyeye benzer.
  • Kanı süzerek kandaki zararlı maddelerin, suyun fazlasının, minerallerin ve vitaminlerin fazlasının, tuz ve ürenin idrar yolu ile dışarı atılmasını sağlar.
  • Kanın süzülmesi sırasında vücuda yararlı olan besin yapıtaşları, su, vitamin, mineraller korunarak vücutta kalması sağlanır.

Üreter (idrar borusu):

  • Böbrekte oluşan idrarın idrar kesesine ulaşmasını sağlar.

İdrar kesesi (mesane):

  • Üreter ile böbreklerden gelen idrarın vücutta toplandığı yerdir.
  • İdrar kesesi kuvvetli kaslardan yapılmıştır ve gerektiğinde genişleyerek idrarı bir süre depolar.
  • İdrar kesesindeki kaslar kasılmaya başladığı zaman insanlarda tuvalet ihtiyacı ortaya çıkar.
  • Bir süre depolanan idrar buradan üretraya geçer.

Üretra:

  • İdrar kesesinden gelen idrar buradan dışarıya atılır.

İdrar nasıl oluşur:

  1. Kan, böbrek atardamarları yoluyla böbreklere gelir.
  2. Böbreklere gelen kirli kan nefronlarda süzülür.
  3. Kan içindeki yararlı maddeler, süzülme sırasında nefronlarda emilir ve tekrar kana geçer.
  4. Süzülerek temizlenen bu kan, böbrek toplardamarı ile böbreklerden çıkar.
  5. Süzülmeden sonra kalan tuzun ve suyun fazlası ile üre idrarı oluşturur.
  6. Oluşan idrar, üreterden geçerek idrar kesesinde toplanır. Sonra idrar üretra ile vücuttan dışarı atılır.

Unutma! Böbreğe kan getiren damar böbrek atardamarı, Böbrekteki temiz kanı götüren damar böbrek toplardamarıdır.

Atık maddeleri vücuttan uzaklaştıran organlar:

Akciğer: Kan içinde bulunan karbondioksit ve bir miktar suyu, soluk verme esnasında vücut dışına atan organımızdır.

Deri: Vücudumuzdan suyun ve tuzun fazlasını terleme yoluyla dışarıya atar.

Böbrekler: Vücutta yaşamsal faaliyetler sonucu oluşan su, üre, ürik asit ve madensel tuzlardan oluşan atık maddelerin kandan süzülerek idrar şeklinde vücut dışına atılmasını sağlar.

Kalın bağırsak: Sindiririm sonucu oluşan besin atıklarını, suyun ve karaciğer tarafından üretilen safranın vücuttan dışarıya dışkı şeklinde atılmasını sağlar

Karaciğer: Proteinlerin hücrede sindirilmesi sonucunda oluşan amonyağı, daha az zehirli olan üreye dönüştürür.

Boşaltım sitemi sağlığı:

  • Kişisel temizliğimize dikkat etmeliyiz.
  • Yeterli miktarda sıvı alınmalıdır. Ortalama en az iki litre sıvı tüketmeliyiz.
  • İdrarı uzun süre tutmamalıyız.
  • Böbrekler ve idrar yolları soğuktan korumalıyız. (Böbrek sağlığı için).
  • Aşırı acı, tuzlu ve baharatlı yiyecekler yememeliyiz.
  • İçilen su ve yenilen besinler temiz olmasına özen göstermeliyiz.
  • İlaçlar doktor kontrolünde kullanılmalı, bilinçsiz olarak ilaç tüketmemeliyiz.
  • Düzenli spor ve egzersiz yapmalıyız.
  • Diş çürükleri ve boğaz iltihabını hemen tedavi ettirmeliyiz.
  • İdrar atılırken ağrı, acı oluşması; idrarda kan geliyorsa veya iltihaplı akıntı görülmesi durumunda hemen sağlık kuruluşlarına başvurmalıyız.

Boşaltım sistemi hastalıkları:

Böbrek taşı: Böbrek veya idrar yollarındaki bir arızadan dolayı, idrar içindeki erimiş haldeki kristallerin çökerek birleşmesiyle böbrek taşı oluşur. Taş böbrekten idrar yoluna geçerse ağrı ve idrarda kan görülür. Ameliyatla bu taşalar alınabildiği gibi son yıllarda ses dalgaları ve lazer yöntemi ile taşların kırılarak dışarı atılması sağlanır.

Böbrek yetmezliği: Böbreklerin tamamen veya kısmen görevini yerine getirememesi hastalığıdır. Bu hastalığı taşıyan insanların kanındaki su, üre, ürik asit ve madensel tuzları temizlenmesi için diyaliz makinesine bağlanması veya böbrek naklini yapılması gerekir.

Nefrit: Nefronların iltihaplanması hastalığıdır.

Şeker hastalığı: Kanda bulunan şeker moleküllerinin böbrekten vücuda geri emilmemesi ve idrara geçerek vücuttan atılması şeklinde ortaya çıkan rahatsızlıktır. İdrarda şeker moleküllerine rastlanması ile tanı konur.

Unutma! Sağlık bir insanın idrarında mineral, vitamin olabilir ama şeker(glikoz) olamaz.

Üremi: Böbrek yetmezliği sonucu idrarla atılması gereken zararlı ve atık maddelerin atılamayıp kanda birikmesi sonucu ortaya çıkan hastalıktır.

Albümin: Nefronların görevini yapamaması sonucu, proteinli maddelerin idrara geçmesidir.

Sistit: Üreme organları veya kan yoluyla gelen mikropların, idrar yollarında oluşturduğu yanmadır.

 

 

 

“BOŞALTIM SİSTEMİ” KONU ANLATIMINI PDF OLARAK İNDİR.

Yorum Yap!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir