Uzay Araştırmaları

Evren: Uzay ile birlikte Dünya’yı da kapsayan sonsuz boşluğa verilen isimdir.

Uzay: Dünya ve diğer gökcisimleri arasında yer alan sonsuz boşluğa verilen isimdir.

Unutma! Evren= Dünya + Uzay

Uzay araştırmaları:

  • Uzayda yapılan incelemeler, gözlemler ve bir takım geziler uzay araştırmalarının kapsamındadır.
  • Gök cisimlerini inceleyen bilim dalına Gök Bilimi(astronomi) denir. Bu alanda çalışmalar yapan bilim insanlarına Gök Bilimci(astronom) denir.
  • Uzay araçları ile uzaya giden bilim insanlarına ise astronot denir. Bazı ülkelerde astronot yerine kozmonot terimi de kullanılabilir.

Unutma! Astronomi ve Astroloji aynı şeyler değildir. Astroloji bir bilim dalı değildir ve Astroloji ile uğraşan astrologlar ise bir bilim insanı değillerdir.

Uzay araştırmaları ile ortaya çıkan buluşlar;

  • Duman dedektörleri
  • Tükenmez kalem
  • Cırt cırt
  • Kulak termometresi
  • Güneş pilleri
  • Teflon tava
  • Alüminyum folyo
  • Diş teli
  • İtfaiyecilerin kullandığı maskeler, itfaiyeci tüpü
  • Navigasyon cihazları
  • Yapay kalp pompası gibi bir çok buluşa imza atılmıştır.

Uzay teknolojileri:

Uzay mekiği: Uydulara malzeme taşımak, uzaya uyduları yerleştirmek ve uzayları araçlarını onarmak gibi pek çok amaç için kullanılan araçlardır. Tekrar tekrar kullanılabilme özelliğine sahiptir. İnsanlı uzay araçlarıdır.

Uzay sondası: İnsansız uzay araçlarıdır. Uzay’ın, Uzay boşluğunun ve diğer gök cisimleri hakkında veri toplayan araçlardır.

Uzay istasyonları: Uzayda insanların konaklaması ve çalışması için gönderilen araçlardır. İnsanlı uzay araçlarıdır.

Uzay roketi: Uzaya uydu taşınmasında kullanılan araçlardır.

Yapay uydular: İnsanlar tarafından geliştirilip, dünyanın veya başka bir gezegenin yörüngesine yerleştirilen ve onların yörüngelerinde birlikte dönen uzay araçlarına denir. Yapay uydular; haberleşme, hava olayları, askeri, uzay araştırmaları, gözlem amaçlı gibi amaçlarda kullanılabilir.

Türk’lerin uzaya gönderdiği uydular:

Türksat uyduları: Televizyon, radyo, telefon ve internet gibi haberleşme için kullanılır. Son fırlatılan 3 uydu(Türksat 3A, Türksat 4A, Türksat 4B) aktif olarak görevine devam etmektedir.

Göktürk uyduları: Gözlem ve keşif uydularıdır. Aktif olarak görevine devam etmektedir.(Göktürk 1, Göktürk 2)

Rasat uydusu: Gözlem ve keşif uydularıdır. Aktif olarak görevine devam etmektedir. Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusudur.

Uzay kirliliği:

Dünya’nın çevresinde veya farklı yörüngelere oturmuş, görevini tamamlamış ve işlevi kalmamış, uydu parçaları ve roketler, uzay araçları ve uzay araçları atıkları, yapay uydular gibi cisimlerin uzayda oluşturduğu kirliliğe denir. Bu gidişle uzayın daha çok kirleneceği ve uzay çalışmalarının olumsuz etkileneceği tahmin edilmektedir. Bu yüzden uzay kirliliğinin önüne geçilmelidir.

Uzay kirliliğini önlemek için;

  • Uydular iyi planlama ile en az kirlilik oluşturacak şekilde yörüngelere yerleştirilmelidir.
  • İşlevini yitirmiş veya görevini tamamlamış uyduların kontrollü bir şekilde dünyaya dönüşü sağlanmalıdır.

Teleskop ve Gökbilimi:

İnsanların göremedikleri gökcisimlerini görebilmeleri veya gördükleri gökcisimlerini daha iyi incelemek için kullandıkları, içerisinde birden fazla mercek bulunduran araçlara teleskop denir.

  • 1608 yılında ilk teleskopu Hans Lippershey yapmıştır.
  • Astronomide kullanılacak ilk teleskopu 1609 yılında Gelileo tarafından yapılmıştır.
  • Mercekli teleskop, aynalı teleskop, radyolu teleskop gibi teleskop çeşitleri vardır.
  • Hubble uzay teleskopu önemli teleskoplardan biridir.
  • Teleskop sayesinde; gökcisimlerinin incelenmesi kolaylaştı, uzay bilimi gelişti, gezegenler ve galaksilerinin varlığından haberimiz oldu, Dünyanın uzaydaki konumu hakkında ayrıntılı bilgi gibi bir sürü bilgiye ulaşıldı.
  • Teleskoplar özellikle gözlemevi(rasathane)’nde çok büyük öneme sahiptir.
  • Gözlemevi; gök cisimlerinin izlendiği, içinde güçlü teleskopların bulunduğu yapılardır. Gözlemevleri genellikle şehir dışında bölgelere yapılır. Bunun nedeni ışık kirliliğinden, hava kirliliğinden uzaklaşmaktır. Ayrıca gözlemevleri için bulut yoğunluğu düşük alanlar, nem oranı az olan bölgeler seçilir. Bunun için sıcak yerlerdeki dağlık bölgeler tercih edilir. Gözlemevlerini kurulduğu bölgeler deprem riski taşıyan bölgeler olmamalıdır.

  • Işık kirliliği; insanların yanlış zamanda, yanlış yerde, yanlış miktarda bilinçsiz bir şekilde ışık kullanımından kaynaklanan kirlilik çeşididir. Plansız kentleşmenin olduğu bölgelerde sık yaşanan bir durumdur. Işık kirliliğinin yüksek olduğu yerlerde gök cisimlerinin görülmesi zorlaşır.

Astronomi alanında yapılan çalışmalar:

Eski dönemlerden günümüze kadar farklı medeniyetlerde yaşayan Türk, Müslüman ve yabancı bilim adamları gök cisimlerinin hareketi yani astronomi alanında araştırmalar yapmıştır. Çinliler, Babiller, Sümerler, Mısırlılar, Yunanlılar, Hintliler ve mayalar gibi eski medeniyetler astronomi alanında çalışmalar yapmışlardır. Astronomi alanında çalışma yapan bilim insanları ve yaptıkları çalışmalar aşağıdaki gibidir.

Ali Kuşçu: Çeşitli güneş saatleri yapmıştır. İstanbul’un enlem ve boylam derecelerini belirlemiş. İlk ay haritasını çizmiştir. Ayın bir bölümüne Ali Kuşçu’nun adı verilmiştir.

Takuyittin: Gözlemlerinde ölçüm yapmak için aletler geliştirmiş. Gezegenlerin konumları ile ilgili araştırmalar yapmış. İstanbul’da çok önemli bir rasathane (gözlemevi) inşa ettirmiştir. Eserlerinde güneş hareketlerini hesaplamıştır. Osmanlıda ilk rasathaneyi kurmuştur.

Ömer Hayyam: Dünyanın ilk rasathanesini kuran, Celali Takvimi’nin hazırlayan İranlı bilim adamıdır.

Uluğ Bey: Astronomi ve matematik bilim insanıdır. Astronomi ve bilime önem vermiş ve rasathaneler yaptırmıştır. İlk kapsamlı yıldız cetveli olan “Yıldızlar Cetveli” büyük önem taşımaktadır.

Biruni: Japonya ve Amerika’nın varlığından ilk bahseden bilim insanıdır. Dünya’nın döndüğünü belirten ilk bilim insanıdır. Güneş ve gezegenlerin hareket yönlerini tespit etmiştir.

Harezmi: Cebir bilimiyle ilgilenen ilk Türk bilim insanı olarak bilinir. Astronomi ve matematik dalında incelemeler yapmıştır.

Nicolaus Copernicus: Dünyanın ve diğer gezegenlerin güneşin etrafında döndüğünü ilk kez dile getiren astronomdur. Kopernik’le birlikte dünyanın evrenin merkezi olduğu düşüncesi yıkıldı.

Galileo Galilei: İcat ettiği teleskopla gök cisimlerini incelemiş, önemli astronomi keşifleri yapmıştır.

Johannes Kepler: “Kozmografik Gizem” adlı eserinde gezegenlerin Güneş’e olan uzaklıklarını hesaplamıştır. Gezegenlerin hareketlerini açıklayan Kepler kendi adıyla anılan 3 temel yasa ortaya koymuştur.

Christiaan Huygens: Satürn’ün uydusu Titan’ı, Orion takımyıldızını keşfeden Huygens, ayrıca daha dakik saatler ve daha güçlü teleskoplar yapılmasına katkıda bulunmuştur.

Georges Lemaitre: Büyük patlama teorisini ilk ortaya atan rahip ve bilim adamı. Evrenin bir zamanlar bir atomun içinde sıkışmış olduğunu, parçalanan atomun evreni oluşturduğunu ileri sürdüğü görüşü önceleri kabul görmese de daha sonra birçok delille birlikte kabullenildi.

Edwin Hubble: Evrenin sürekli genişlediğini ispatlayan, yıldızların uzaklaştıklarını bize ulaşan renklerindeki farklılaşmalar sayesinde ortaya koyan, Samanyolu’ndan farklı galaksiler de olduğunu ispatlayan bilim adamı.

 

 

 

‘UZAY ARAŞTIRMALARI’ KONU ANLATIMINI PDF OLARAK İNDİR.
Bir Yorum

Yorum Yap!

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir